Blog

Wejście w życie rozporządzeń wykonawczych Komisji Europejskiej 2025/920 oraz 2026/449 wprowadza zmiany w architekturze bezpieczeństwa w lotniczym łańcuchu dostaw. Dla polskich eksporterów, importerów oraz agentów cargo nowe przepisy oznaczają konieczność weryfikacji procedur, liczenia się ze wzrostem kosztów operacyjnych i potencjalnym wydłużeniem czasu odpraw.

Globalny łańcuch dostaw ewoluuje w tempie dyktowanym nie tylko przez innowacje technologiczne, ale również przez zmieniający się krajobraz ryzyk geopolitycznych i operacyjnych, dynamiczny wzrost sektora e-commerce czy masową cyfryzację dokumentów przewozowych. Odpowiedzią na te wyzwania stał się pakiet nowych regulacji prawnych, ze szczególnym uwzględnieniem Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) 2025/920 oraz Rozporządzenia Wykonawczego (UE) 2026/449. Wspólnie redefiniują one pojęcie bezpiecznego ładunku, nakładając nowe obowiązki na zarejestrowanych agentów oraz podmioty zarządzające infrastrukturą lotniskową.

W realiach polskiego rynku stanowią one bezpośrednią podstawę do działań dla Urzędu Lotnictwa Cywilnego oraz podmiotów operujących na mocy krajowej ustawy Prawo lotnicze.

Instytucja ugruntowanych stosunków handlowych jako bariera dla anonimowości

Najbardziej doniosłą zmianą wprowadzoną przez rozporządzenie 2025/920 jest bezwzględny wymóg wykazania tak zwanych ugruntowanych stosunków handlowych pomiędzy zarejestrowanym agentem a nadawcą przesyłki. Przepis ten ma na celu wyeliminowanie z bezpiecznego łańcucha dostaw ładunków pochodzących od podmiotów przypadkowych lub niedostatecznie zweryfikowanych. Aby cargo mogło zostać przyjęte jako bezpieczne i przetworzone bez konieczności stosowania dodatkowych, kosztownych i czasochłonnych procedur skanowania, agent musi udowodnić istnienie trwałej relacji biznesowej z załadowcą.

W praktyce oznacza to, że unijny ustawodawca nałożył na zarejestrowanego agenta restrykcyjny obowiązek pozyskania, bezustannego utrzymywania oraz natychmiastowego udostępniania na żądanie organów kontrolnych pełnego pakietu danych identyfikacyjnych eksporterów lub importerów. Pakiet ten obejmuje:

• podstawowe dane rejestrowe firmy,
• adresy i zweryfikowane dane kontaktowe,
• pełne informacje płatnicze, w tym numery identyfikacji podatkowej VAT,
• odpisy z rejestrów sądowych
• sformalizowaną umowę handlową.

Brak możliwości natychmiastowego potwierdzenia istnienia tej relacji skutkuje automatyczną utratą statusu przesyłki bezpiecznej, co paraliżuje proces logistyczny na poziomie onboardingu klienta.

Rewizja listy terytoriów równoważnych

Kolejnym filarem nowej polityki bezpieczeństwa jest rewizja wykazu państw trzecich i lotnisk, których systemy ochrony były dotychczas uznawane przez Unię Europejską za równoważne. Z listy wykreślono:

• port lotniczy Kangerlussuaq na Grenlandii – Królestwo Danii zgłosiło, że ten port nie stosuje już wspólnych podstawowych norm określonych w rozporządzeniu (WE) nr 300/2008;
• wyspy Guernsey, Jersey oraz Man, co jest konsekwencją wystąpienia Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej;
• port lotniczy imienia Ben Guriona w Tel Awiwie – powód to niespełnianie kryteriów określonych w części E załącznika do rozporządzenia Komisji (WE) nr 272/2009 (3) w odniesieniu do ochrony statków powietrznych oraz kontroli bezpieczeństwa pasażerów i bagażu kabinowego.

Każdy ładunek lotniczy pochodzący z tych portów bądź realizujący tam operacje tranzytowe w momencie przekroczenia granicy Unii Europejskiej musi zostać poddany pełnej kontroli bezpieczeństwa, zgodnej z unijnymi standardami. Oznacza to, że towary, które dotychczas płynnie przechodziły przez porty lotnicze jako ładunek bezpieczny, teraz trafiają do stref skanowania, co może generować dodatkowe zatory.

Modernizacja techniczna i zintegrowane skanowanie

Rozporządzenie 2026/449 koncentruje się na aspektach technicznych oraz procedurach operacyjnych w samych portach lotniczych. Wprowadza zaawansowane standardy kontroli dostępu, nadzoru pojazdów oraz sprawdzania obiektów, dopasowując mechanizmy obronne do ery cyfrowej. Kluczowym elementem staje się tutaj podejście oparte na monitorowaniu zagrożeń, które wymusza stosowanie nowoczesnych urządzeń skanujących, takich jak zaawansowane tomografy komputerowe oraz systemy rentgenowskie nowej generacji.

Regulacja ta ujednolica procedury tak zwanego skanowania łączonego, obejmującego kontrolę bagażu rejestrowanego z kontrolą cargo, co ma uniemożliwić wykorzystanie luk w systemach segregacji ładunków.

W obszarze e-commerce wprowadzono ponadto wzmocnione wymogi identyfikacji i dokumentowania pochodzenia paczek w punktach koncentracji przesyłek. W rezultacie spedytorzy obsługujący handel internetowy muszą mierzyć się z selektywnymi i częściowymi kontrolami o podwyższonym rygorze.

Implikacje dla biznesu

Dla polskich eksporterów i importerów nowa rzeczywistość prawna oznacza przede wszystkim nieuchronny wzrost kosztów oraz ryzyko wydłużenia czasu dostaw. Przesyłki, które nie spełniają kryteriów ugruntowanych stosunków handlowych lub pochodzą z regionów wykluczonych z unijnej równoważności, muszą zostać poddane fizycznej kontroli bezpieczeństwa na lotnisku. Koszty tych operacji, obejmujące skanowanie, przeładunki oraz ewentualne magazynowanie, są w całości przerzucane na załadowców.

Zwiększone wymagania techniczne wobec operatorów lotniskowych i agentów cargo będą wymagać inwestycji w sprzęt i systemy wizyjne, co może przełożyć się na podniesienie taryf za usługi zabezpieczenia cargo.

Firmy transportowe działające na polskich lotniskach muszą zaktualizować swoje instrukcje bezpieczeństwa oraz dokumentację systemów zarządzania, a eksporterzy powinni zadbać, aby ich umowy z agentami posiadały wszelkie niezbędne załączniki compliance, co pozwoli uniknąć zatrzymania towaru na lotnisku.